De invloed van social media op sociale vergelijking

21 Mar 2018

Social media is tegenwoordig niet meer weg te denken uit het dagelijks leven. We scrollen met gemak uren door onze tijdlijn heen en plaatsen het liefst zo veel mogelijk vrolijke foto’s van ons prachtige leven. Maar ervaren we de informatie op social media ook echt als iets positiefs? Talloze onderzoeken tonen namelijk aan dat social media een negatieve invloed zou hebben op de zelfperceptie van tieners en adolescenten. Zij zouden door middel van sociale vergelijking tot een negatiever zelfbeeld komen. In deze blog zullen we de invloed van social media op sociale vergelijking verder toelichten.

 

 

 

De fundamentele behoefte aan sociale vergelijking

 

Het is een fundamentele menselijke ‘drive’ om zichzelf continu met anderen te vergelijken. Dit proces van sociale vergelijking dient over het algemeen voor een aantal functies, zoals het evalueren van jezelf, het reguleren van emoties en het maken van beslissingen. Deze sociale vergelijking kan op twee manieren plaatsvinden: opwaartse of neerwaartse vergelijking. Opwaartse vergelijking vindt plaats wanneer iemand zich met ‘superieure’ anderen met positieve kenmerken vergelijkt, waar er bij neerwaartse vergelijking meer wordt gefocust op ‘inferieure’ anderen met negatieve kenmerken. Beide soorten van vergelijking kunnen zowel een positieve als negatieve invloed hebben op het zelfbeeld van een individu. Echter heeft een opwaartse vergelijking vaak een negatievere uitwerking dan neerwaartse vergelijking. Dit staat beter bekend als de Social Comparison Theory van Leon Festinger.

 

 

De negatieve invloed van social media

 

Waarschijnlijk herken je het wel: op kanalen als Instagram en Facebook word je continu overspoeld met vrolijke kiekjes. Een borreltje hier, een leuke dag met vrienden of vriendinnen daar. Alles lijkt koek en ei. Maar wat is de invloed van deze vrolijke berichten nu eigenlijk op je zelfbeeld? Onderzoek van Vogel, Rose, Roberts, & Eckles (2014) heeft namelijk uitgewezen dat de mensen die het meest gebruik maken van Facebook over het algemeen een lager gevoel van zelfvertrouwen ervaren. Daarbij wordt duidelijk dat er op Facebook en Instagram vaak gebruik wordt gemaakt van opwaartse vergelijking. Zoals al eerder benoemd, brengt opwaartse vergelijking meer negatieve uitwerkingen met zich mee dan neerwaartse vergelijking.

 

Daarnaast wordt er over het algemeen beweerd dat het bekijken van social media profielen met veel positieve content in verbinding staat met minder zelfvertrouwen en lagere zelfwaardering. Waarschijnlijk heb jij dit gevoel ook wel eens ervaren. Denk bijvoorbeeld maar eens aan het zien van een foto van jouw vriendinnengroep die aan het borrelen is, maar waar jij niet bij was. Bekruipt het gevoel van enige jaloezie jou dan ook?  Of denk dan: “maar hier wilde ik ook bij zijn”? Volkomen logisch. Dit valt namelijk te wijten aan de Fear of Missing Out (FOMO). De Fear of Missing Out heeft niet alleen betrekking op het bang zijn om zelf iets te missen, het gaat verder. De Fear of Missing Out speelt ook op wanneer je een foto van een gezellige borrel niet op Instagram plaatst. Je bent dan bang dat mensen iets missen wat in jouw ogen enorm belangrijk is om te weten. Maar als het bekijken van deze positieve berichten op social media ons zelfvertrouwen nadelig beïnvloedt, waarom blijven we er dan naar kijken? Er moet toch ook een positieve kant aan zitten?

 

 

De positieve invloed van social media

 

Social media heeft ook zéker zijn positieve kanten. Allereerst brengt social media je in de gelegenheid om online nieuwe mensen te ontmoeten en dus nieuwe vrienden te maken. Op Instagram is het namelijk enorm gemakkelijk om onbekenden met dezelfde interesses te volgen, en via Direct Message contact te zoeken over jullie raakvlakken. Het maken van nieuwe vrienden heeft op zijn beurt weer een enorm positieve invloed op hoe je jezelf ziet. Het online contact maken met anderen heeft vooral een positief effect op jongeren die het ongemakkelijk vinden om in (offline) sociale situaties een gesprek aan te knopen. Hier sluit de Social Comparison Theory naadloos bij aan. Deze theorie stelt dat online contacten en vriendschappen de sociale contacten in het echte leven kunnen vervangen. Dit gaat natuurlijk niet op voor iedere social media gebruiker. Het is afhankelijk van je persoonlijkheid. Er valt wel een kanttekening te maken bij deze Social Comparison Theory. Wanneer je alleen vriendschappen opbouwt op het internet, kun je een nog groter sociaal ongemak of zelfs angst ervaren om in de ‘echte’ wereld op mensen af te stappen. Het is dus mooi meegenomen wanneer je online vrienden maakt, maar laat dit niet je enige focus zijn!

 

Daarnaast stelt social media je je in staat om de beste versie van jezelf te laten zien. Je kunt de negatieve gebeurtenissen in je leven eruit ‘filteren’ en zo een positieve indruk op anderen achterlaten. Dit zorgt op zijn beurt weer voor leuke reacties waardoor je je beter gaat voelen. Wel is het belangrijk om bij jezelf na te gaan of je je door likes op een foto écht beter gaat voelen.

 

Ten derde kan opwaartse vergelijking op social media ook zeker een positieve invloed hebben op het zelfbeeld. Hier zit echter wel een kanttekening aan vast. De opwaartse vergelijking heeft alleen een positieve uitwerking als het uiteindelijke doel ook echt behaald kan worden. Denk bijvoorbeeld aan de volgende situatie: je bent zelf een reisliefhebber en maakt op reis ook altijd mooie foto’s. Op je Instagram account heb je nu ongeveer 500 volgers. Wanneer je vervolgens op Instagram op een account als Salt in our Hair terechtkomt, met de mooiste foto’s en enorme aantallen likes, voel je je waarschijnlijk een beetje down. Je weet namelijk dat er weinig mensen zijn die van hun hobby (reizen en fotograferen) ook echt daadwerkelijk hun werk kunnen maken. Dit is dus een voorbeeld van opwaartse vergelijking met een niet-realistisch doel. Maar wanneer je op een Instagram profiel terechtkomt vol leuke reisfoto’s en tips, maar met bijvoorbeeld 1500 volgers, kan dit inspirerend werken. Je weet dat dit aantal volgers haalbaar voor je is en dat jij ook zulke foto’s en tips kunt maken.

 

 

Maar wat is nu de uiteindelijke invloed van social media?

 

Heel simpel: er is geen eenduidig antwoord. Het hangt van enorm veel factoren af of jij een positief of negatief gevoel krijgt van je Instagram feed. Wel wil ik je één tip meegeven: blijf jezelf. En ben je bewust dat niet alles rozenkleuren en maneschijn is bij anderen. Zij hebben, net als jij, ook wel eens een ontzettende baal dag. Focus je liever op het creëren van goede banden met je naasten. Probeer jezelf niet te verbergen achter allerlei mooie plaatjes zodat iedereen, inclusief jijzelf, denkt dat je leven perfect is. Deel in plaats daarvan je kwetsbaarheden met je naasten.

 

Veel liefs,

 

Sharon Damen | ShareOn – Content & Social Media Marketing 

Please reload

  • Wix Facebook page
  • Instagram Social Icon
  • LinkedIn App Icon
SOG op onze BLOG!

Love in times of Corona

July 7, 2020

1/50
Please reload

Recent Posts